چه می‌شد اگر..؟

مطمئناً تا به حال برایتان پیش آمده که بعد از دیدن یک فیلم، سریال، انیمه، یا خواندن یک کتاب، یا تمام کردن یک بازی ویدئویی، به این فکر بیفتید که: چه می‌شد اگر داستان به صورت دیگری پیش می‌رفت؟ چه می‌شد اگر فلان اتفاق نمی‌افتاد؟ چه می‌شد اگر فلان شخصیت نمی‌مرد؟ چه می‌شد اگر

به طور کل: چه می‌شد اگر..؟

پا گرفتن ایده‌ها

خب، خبر خوب این است که این ایده‌ها در سر افراد دیگری هم پرسه می‌زنند. و از بین این افراد، کسانی هستند که از شانس خوب ما، ذوق و قریحه‌ی نویسندگی هم دارند. بله، و این گونه بود که فن فیکشن متولد شد.

فن‌فیکشن چیست؟

فن فیکشن (fanfiction) یا ادبیات طرفداران، گونه‌ای از ادبیات داستانی (تخیّلی) به قلم طرفداران است که فن‌فیکشن‌نویس در آن از شخصیت‌ها، صحنه‌ها، و اتفاقاتِ یک داستانِ اولیه استفاده می‌کند تا داستان خودش را به صورتی متفاوت خلق کند. به طور خلاصه، اگر کسی داستان خاصی را تغییر دهد و دوباره آن را بازگو کند، یک فن‌فیکشن به وجود آورده است؛ حالا چه آن را به صورت نوشته در بیاورد، و چه آن را درون ذهن خودش پر و بال دهد (می‌توان گفت تقریباً همه‌ی ما به طریقی فن‌فیکشن‌نویس هستیم!).

ناگفته نماند که فن فیکشن می‌تواند در رابطه با افراد واقعی در دنیای واقعی، مثلاً گروه‌های موسیقی هم نوشته شود.

چه تغییراتی؟

حالا، این تغییرات می‌توانند به شکل‌های مختلفی صورت بگیرند. به عنوان مثال، یک خالق فن فیکشن:

  • می‌تواند ارتباط بین شخصیت‌ها را تغییر بدهد.
  • می‌تواند مشخصات یک شخصیت را تغییر بدهد؛ مثلاً یک پیرمرد را به دوران کودکی‌اش ببرد، جنسیت‌ش را عوض کند، یا حتی او را به عنوان یک حیوان به تصویر بکشد! گرچه در بیشتر مواقع، خلقیات روحی و روانیِ یک شخصیت به همان صورت اولیه باقی می‌مانند.
  • می‌تواند ژانرها را تغییر بدهد؛ مثلاً اگر ژانرِ یک داستانِ اولیه، موزیکال و عاشقانه است، فن‌فیکشنِ آن می‌تواند ژانر علمی-تخیلی و جنایی را هم داشته باشد.
  • می‌تواند شخصیت‌ها و دنیاها را در هم بیامیزد، حتی اگر کوچک‌ترین ارتباطی به هم نداشته باشند! مثلاً انتقام‌جویانِ دنیای مارول را وارد دنیای ارباب حلقه‌ها کند، یا هابیت‌ها را در حالی ترسیم کند که مشغول تحصیل در یک دبیرستان مدرن آمریکایی هستند!
  • می‌تواند بازیگران را هم در فن‌فیکشن دخیل کند.
  • حتی می‌تواند پای خود خواننده را هم به داستان باز کند!

و خلاصه هر چیز دیگری که به مذاق نویسنده خوش بیاید.

فن فیکشن

طول یک فن‌فیکشن چقدر است؟

یک فن فیکشن می‌تواند فقط از پنج جمله تشکیل شده باشد، و از طرف دیگر حتی به اندازه‌ی یک رمان پنجاه‌هزارکلمه‌ای به درازا بکشد (خیال نکنید فقط به همین‌جا ختم می‌شود! غولِ فن‌فیکشن‌ها حتی به پنج میلیون کلمه هم ممکن است برسد!).

جمعیت‌شناسی

طبق مطالعه‌ای که از سایت FanFiction در سال 2010 انجام شد، 57% حساب‌های کاربریِ این سایت متعلق به آمریکا بودند، 9.2% متعلق به بریتانیا، 5.6% متعلق به کانادا، و 4% متعلق به استرالیا. اکثر کاربران جنسیت و سن خودشان را مخفی کرده بودند اما از بین باقی کاربران، 78% زن و 22% مرد بودند، و سن این افراد هم عموماً بین 13 تا 17 سال بود.

فن‌فیکشن در ژاپن

معادل فن فیکشن در ژاپن نیز وجود دارد که به آن دوجینشی می‌گویند (دوجین: به معنی «محفل» یا همان جمع طرفداران + شی: به معنی «نشریه‌ی دوره‌ای»). دوجینشی می‌تواند یا به صورت متن باشد، یا مانند مانگا و کمیک، به صورت داستان مصوّر منتشر شود.

چاپ و انتشارِ این دوجینشی‌ها (اگر انجام گیرد) معمولاً توسط هزینه‌ی شخصیِ خودِ فرد است.

فن فیکشن

 

اگر دوست داری فن فیکشن بنویسی و به اشتراک بزاری، یه سری به اینجا بزن.

 

فن‌فیکشن در دنیای بازی‌های ویدئویی

روال به وجود آمدن فن فیکشن، برای بازی‌های ویدئویی هم وجود دارد. گاهی پیش می‌آید که بازی‌نویس‌ها تصمیم به ساخت بازی ویدئویی‌ای از روی یک بازی اولیه می‌گیرند؛ که به کار نهایی، فن‌گیم می‌گویند.

مود (mod)

فرق مود با فن‌گیم این است که فن‌گیم به طور مجزا و از هیچ به وجود آمده و بازی‌نویس خودش آن را از ابتدا برنامه‌نویسی می‌کند، در حالی که در مود، بازی‌نویس نسخه‌ی اولیه‌ی بازی را در اختیار دارد و در آن دست می‌برد، و محیطش را تغییر می‌دهد، امکاناتی را به آن اضافه می‌کند، یا آن را بهبود می‌بخشد.

مطمئناً تا به حال با بازی‌های اندرویدی‌ای روبه‌رو شده‌اید که دو نسخه از آن‌ها در دسترس است: یکی نسخه‌ی معمولی و دیگری نسخه‌ی مودشده (یا نسخه‌ی بی‌نهایت)؛ نسخه‌ای که در آن بازیکن از لحاظِ به دست آوردن منابع محدودیتی ندارد و تنها کاری که باید بکند لذت بردن از بازی‌ست.

حضور فن‌فیکشن در صحنه‌ی ادبیات

خوشبختانه یا بدبختانه، فن فیکشن ها به طور رسمی انتشار نمی‌یابند و مشمول قوانین حق نشر نمی‌شوند. گرچه این امکان وجود دارد که استودیوهای فیلم‌سازی، از این داستان‌ها برای ساختن فیلمی استفاده کنند. به عنوان مثال، فیلمِ بعد از آن (After) محصول سال 2019، از روی فن‌فیکشنی مربوط به گروه موسیقی وان دایرکشن ساخته شده است.

گذشته از این، دسترسی به فن فیکشن ها فقط از طریق اینترنت میسّر است (مگر اینکه فن‌فیکشن‌نویسان نوشته‌هایشان را با هزینه‌ی شخصی چاپ کنند). سایت‌های مختلفی وجود دارند که به همین منظور تأسیس شده‌اند و کاربران را گرد هم آورده‌اند تا در عین استفاده از نوشته‌های دیگران، داستان‌های خودشان را هم در سایت منتشر کنند. در کنار این سایت‌ها، طرفداران می‌توانند داستان‌های خودشان را در وبلاگ شخصی یا حتی شبکه‌های اجتماعی نیز به اشتراک بگذارند. چند نمونه از این سایت‌ها:

کتاب هری پاتر و جادوی خاطرات به قلم آرین آریانی، یک نمونه از فن فیکشن فارسی است که به چاپ رسیده.

فن فیکشن

نظر نویسندگان راجع به فن‌فیکشن

بسیاری از افراد و یا نویسندگان شناخته‌شده، با فن فیکشن مخالف هستند، و از طرف دیگر نویسندگانی هم وجود دارند که فن‌فیکشن‌نویسان را به ادامه‌ی کارشان تشویق می‌کنند.

  • جرج آر. آر. مارتین، نویسنده‌ی معروف کتاب نغمه‌ی آتش و یخ، از مخالفان سرسخت فن‌فیکشن است. به گفته‌ی او، هر نویسنده‌ای موظف به خلق دنیا، شخصیت، و صحنه‌های مخصوص به خودش است. او می‌گوید که شخصیت‌هایش فرزندان او حساب می‌شوند و هیچ‌کسی به جز خودش حق بدرفتاری با آن‌ها را ندارد!
  • جی.کی. رولینگ، خالق محبوب هری پاتر، از فن‌فیکشن استقبال خوبی می‌کند و در کل موافقتش را با این کار اعلام کرده؛ به شرط اینکه این فعالیت در حد غیرتجاری باقی ماند. نگرانی او بیشتر از این بابت است که فضای اکثر فن‌فیکشن‌ها در حال انحراف به سمتی برخلاف خود کتاب‌های هری پاتر است؛ یعنی مخاطبان‌شان دیگر کودک و نوجوان حساب نمی‌شوند.
  • یکی دیگر از مخالفان سفت و سخت فن‌فیکشن، آن رایس است؛ نویسنده‌ی کتاب مصاحبه با خون‌آشام. او نوشتن فن‌فیکشن بر اساس داستان‌هایش را منع و به طور صریح مخالفتش با این کار را اعلام کرده و به خوانندگانش گفته که به خواسته‌هایش احترام بگذارند و داستان خودشان را خلق کنند.
  • استفانی مایر، نویسنده‌ی کتاب گرگ و میش، مخالفتی با فن فیکشن ندارد، اما آن را هدر دادن وقت و انرژی می‌داند. او در مواجه با نویسندگانی که خودشان را وقف نوشتن فن‌فیکشن می‌کنند احساس بدی دارد و به باورش، آن‌ها باید این وقت و انرژی را صرف نوشتن داستان خودشان بکنند.

کلام آخر…

می‌توان گفت فن‌فیکشن هم مخالفان خودش را دارد و هم موافقان خودش را. دزدیدن یا استفاده از ایده‌های دیگران چندان کار خوبی به نظر نمی‌رسد، اما بسیاری هم اعتقاد دارند که دست به قلم بردن برای نوشتن یک فن‌فیکشن، راه‌کار خوبی برای شروع نویسندگی نویسندگان جوان و پخته‌تر شدن‌شان است؛ یعنی استفاده از داستانی که شخصیت‌هایش از قبل موجود است، برای بهبود و تقویت مهارت‌های نویسندگی‌شان.

در هر صورت، این حقیقت را نمی‌توان انکار کرد که با وجود تمام مانع‌ها، این موجوداتِ ادبی همچنان به حیات خودشان ادامه می‌دهند و سریع و سریع‌تر از قبل رشد می‌کنند.

بنابراین اگر کنجکاوی‌تان در مورد احتمالات مختلف یک داستان مدام شما را قلقلک می‌دهد، سری به این فن‌فیکشن‌ها بزنید. در بیشتر مواقع، دست خالی برنمی‌گردید!